20 czerwca przypada 160. rocznica bitwy pod Gacami. Była to jedna z bitew powstania styczniowego. Jej rocznicę uczczono w niedzielę w Szczucinie.
Jednym z bohaterskich epizodów powstania styczniowego była bitwa pod Gacami, gdzie oddział majora Edwarda Dunajewskiego stawił czoła rosyjskiej przewadze liczebnej i ogniowej. Bitwa ta zakończyła się klęską powstańców, a major Dunajewski utonął w Wiśle, próbując się wycofać. Jego ciało i ciała jego żołnierzy pochowano na cmentarzu w Szczucinie, gdzie odbyły się uroczyste obchody 160. rocznicy Powstania Styczniowego.
Bitwa pod Gacami była jedną z klęsk powstańców styczniowych na ziemiach polskich. Miała miejsce 20 czerwca 1863 roku, kiedy to oddział dowodzony przez Edwarda Dunajewskiego został zaatakowany i rozbity przez wojska rosyjskie pod wsią Gace w powiecie opoczyńskim.
Dunajewski był jednym z najbardziej aktywnych i odważnych dowódców powstania na terenie województwa sandomierskiego. Wcześniej brał udział w bitwach pod Chrobrzem, Winiarami i Górami. W bitwie pod Gacami dowodził około 300-osobowym oddziałem, składającym się z ochotników z różnych stron kraju.
Jego przeciwnikiem był generał rosyjski Aleksander Gurko, który dysponował znacznie większymi siłami – około 2000 żołnierzy piechoty i kawalerii oraz 6 działami. Gurko zaskoczył powstańców o świcie, gdy ci spali w obozie na polach pod Gacami. Dunajewski próbował stawić opór, ale jego ludzie byli niedostatecznie uzbrojeni i wyszkoleni. Wkrótce zostali otoczeni i zmasakrowani przez Rosjan.
Dunajewski sam zginął na polu bitwy, walcząc do ostatka z szablą w ręku. Bitwa pod Gacami była jednym z ostatnich większych starć powstańczych na ziemi sandomierskiej i przyczyniła się do upadku powstania na tym terenie.
Rocznica bitwy pod Gacami obchodzona jest w Szczucinie, ponieważ tam znajduje się zbiorowa mogiła poległych powstańców. W 1913 roku, w pięćdziesiątą rocznicę bitwy, odsłonięto tam pomnik ku czci bohaterów walki o wolność ojczyzny. Pomnik przedstawia orła z rozpostartymi skrzydłami, trzymającego w szponach szablę i kosę – symbole zbrojnego oporu przeciw zaborcy. Na cokole widnieje napis: „Poległym za wolność Ojczyzny w bitwie pod Gacami 20 czerwca 1863 r.”.
Co roku, w czerwcu, odbywają się tu uroczystości patriotyczne i religijne, upamiętniające ofiarę powstańców. Na zdjęciu uroczystości w rocznicę Bitwy. (Fot. UG Szczucin)
Chcesz wspomóc redakcję, kup Magazyn Miasto i Ludzie w kiosku, sklepie lub na poczcie. Już wkrótce nowy numer.
