Miłośnicy literatury węgierskiej i europejskiej otrzymali nie lada gratkę – nakładem wydawnictwa Czytelnik ukazała się książka „Odyseja XX wieku. Sándor Márai. Życie i dzieło” poświęcona jednemu z najwybitniejszych pisarzy XX wieku.
Publikacja rzuca światło na życie i twórczość autora „Żaru”, ukazując go jako nie tylko wybitnego literata, ale również wrażliwego obserwatora swoich czasów.
Sándor Márai – twórca węgierskiej literatury XX wieku
Sándor Márai to postać niezwykle złożona. Pochodzący z Koszyc pisarz był dziennikarzem, podróżował po Europie, pisał zarówno po węgiersku, jak i niemiecku, a jego dzieła zyskały uznanie na całym świecie. Był jednym z pierwszych, którzy docenili twórczość Franza Kafki, a jego proza stała się głosem pokolenia mierzonego z kryzysem europejskiej kultury i upadkiem mieszczańskich wartości.
Od najmłodszych lat interesował się literaturą i publicystyką. Jego pierwsze wiersze oraz artykuły ukazywały się w pismach literackich jeszcze przed jego emigracją do Niemiec, gdzie ukończył studia dziennikarskie. Tam też zetknął się z nowymi nurtami literackimi, które wpłynęły na jego styl pisania. Márai przez całe życie zmagał się z pytaniami o kondycję Europy, jej tożsamość oraz upadek klasycznych wartości, co odzwierciedla się w jego powieściach.
Emigracja i życie na obczyźnie
Po wojnie zmuszony był opuścić Węgry. Najpierw osiedlił się we Włoszech, gdzie spędził kilka lat, a następnie przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Przez lata pracował w Radiu Wolna Europa, starając się docierać do rodaków i przekazywać im niezależne informacje. Emigracja była dla niego źródłem cierpienia, ale także niekończącego się rozrachunku z przeszłością.
Márai nie potrafił odnaleźć się w rzeczywistości po II wojnie światowej. Był krytyczny zarówno wobec rządów admirała Horthyego, jak i wobec sowieckiej dyktatury. Jego twórczość często koncentrowała się na poczuciu wyobcowania, rozczarowaniu nowym porządkiem świata oraz nostalgii za utraconą ojczyzną.
Tragedie osobiste i ostatnie lata życia
Los nie oszczędzał Máraiego także w życiu prywatnym. Przeżył śmierć swojej ukochanej żony Loli, która zmarła na raka gardła w 1986 roku. Kilka miesięcy później zmarł jego adoptowany syn Janos, a rok później – jego brat Géza. Osamotniony i pogrążony w depresji, 22 lutego 1989 roku Sándor Márai popełnił samobójstwo w swoim domu w San Diego.
Dopiero po latach jego twórczość zaczęła ponownie zdobywać uznanie, a w 1990 roku pośmiertnie otrzymał prestiżową Nagrodę Kossutha. Jego dzieła zostały na nowo odkryte i docenione przez kolejne pokolenia czytelników.
Książka „Odyseja XX wieku. Sándor Márai. Życie i dzieło”
Książka, opracowana przez Tibora Mészárosa, bazuje na dawnych artykułach prasowych, listach, archiwalnych rękopisach oraz wspomnieniach przyjaciół i znajomych pisarza. Szczególną wartość stanowi dostęp do dziennika Loli, żony Máraiego, który pozwala lepiej zrozumieć jego osobowość oraz relacje rodzinne. Autor podkreśla organiczną jedność życia i twórczości pisarza, dla którego „pisać” i „żyć” było niemal tym samym.
Dzięki tej publikacji polski czytelnik może jeszcze lepiej poznać wewnętrzny świat Máraiego, jego inspiracje, dylematy moralne i twórcze. To obowiązkowa lektura dla każdego, kto chce zrozumieć tragiczne losy wielkich europejskich intelektualistów XX wieku.
Czytelnik i polskie wydania Máraiego
Od 2000 roku wydawnictwo Czytelnik systematycznie wydaje jego dzieła w języku polskim, przybliżając czytelnikom prozę pełną melancholii i głębokich refleksji. „Odyseja XX wieku” to kolejny krok w kierunku odkrywania Sándora Máraiego – pisarza, którego słowa nie tracą na aktualności i wciąż rezonują w świecie współczesnej literatury.
