Zabójstwa, spiski, otrucia, okaleczenia i bezwzględna walka o władzę – tak wygląda druga, znacznie mniej podniosła strona historii Piastów. W książce „Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii” Mariusz Samp pokazuje, że budowniczowie polskiej państwowości nie zawsze kierowali się honorem, lojalnością i dobrem kraju.
Piastowie zajmują w polskiej historii miejsce szczególne. To z nimi wiążą się początki państwa, chrzest Polski, pierwsza królewska korona oraz budowa struktur, które przez kolejne stulecia kształtowały kraj. W szkolnych podręcznikach występują najczęściej jako władcy, wojownicy i twórcy polskiej państwowości.
Mariusz Samp proponuje jednak spojrzenie z zupełnie innej perspektywy. Zdejmuje Piastów z pomników i przygląda się wydarzeniom, o których znacznie trudniej opowiadać w tonie narodowej chwały.
Władza zdobywana mieczem
Średniowieczna polityka nie była miejscem dla ludzi przesadnie wrażliwych. Tron należało zdobyć, a później utrzymać, często za wszelką cenę. Przeciwnikiem mógł zostać nie tylko obcy władca, ale także brat, ojciec, syn, żona czy dawny sojusznik.
Autor opisuje świat, w którym spory dynastyczne kończyły się uwięzieniem, wygnaniem, oślepieniem albo śmiercią. Piastowscy władcy usuwali rywali, tłumili bunty i karali tych, którzy mogli zagrozić ich pozycji. Jedni działali otwarcie, inni wybierali intrygi, zasadzki i truciznę.
W tej opowieści korona nie jest jedynie symbolem majestatu. Staje się także przedmiotem pożądania, który potrafił zamienić człowieka w tyrana i doprowadzić do rozpadu najbliższej rodziny.
Oprawcy szybko stawali się ofiarami
„Kryminalne dzieje Piastów” nie są jednak wyłącznie katalogiem średniowiecznych okrucieństw. Książka pokazuje mechanizm władzy, w którym role bardzo szybko się odwracały. Człowiek organizujący spisek jednego dnia mógł już następnego sam paść jego ofiarą.
Nie było trwałych sojuszy ani pewnego bezpieczeństwa. Nawet zwycięstwo nad konkurentami nie gwarantowało spokojnych rządów. Wystarczyła zmiana układu sił, zdrada możnych albo pojawienie się kolejnego pretendenta do tronu.
Mariusz Samp przedstawia Piastów jako ludzi kierowanych ambicją, strachem, gniewem, zazdrością i żądzą odwetu. Dzięki temu historia dynastii przestaje przypominać uporządkowany ciąg dat, bitew i koronacji, a zaczyna wyglądać jak pełna napięcia opowieść o walce o przetrwanie.
Historia dla miłośników prawdziwych zbrodni
Książka może zainteresować nie tylko czytelników publikacji historycznych. Jej tematyka nawiązuje również do popularnych opowieści typu true crime. Różnica polega na tym, że opisane zbrodnie, spiski i procesy rozgrywały się przed setkami lat, a wiedzę o nich trzeba odtwarzać na podstawie często niepełnych i sprzecznych przekazów.
Autor stawia pytanie, co naprawdę mają na sumieniu władcy przedstawiani później jako ojcowie narodu. Nie podważa znaczenia dynastii dla historii Polski, lecz przypomina, że państwa i królewskie legendy powstawały nie tylko dzięki dyplomacji, odwadze i politycznemu talentowi, ale również na przemocy i krzywdzie przeciwników.
„Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii” ukażą się 12 sierpnia 2026 roku nakładem wydawnictwa Znak Horyzont. Publikacja liczy 368 stron i zostanie wydana w twardej oprawie.
(Smol)
Więcej informacji o książkach, nowościach wydawniczych i literackich premierach można znaleźć w „Magazynie Miasto i Ludzie”.
