Nakładem Czytelnika ukazała się książka „Żabińscy. Cóż to była za rodzina!” autorstwa Teresy Czerniewicz-Umer. To monumentalna opowieść o rodzinie, której losy nierozerwalnie splatały się z historią Warszawy, Polski i Europy XX wieku.
W powszechnej świadomości nazwisko Żabińskich kojarzy się przede wszystkim z Janem Żabińskim i jego żoną, Antoniną Żabińską. To właśnie oni podczas II wojny światowej zapisali jedną z najpiękniejszych kart polskiego humanitaryzmu, ukrywając Żydów na terenie warszawskiego zoo. Jednak książka Teresy Czerniewicz-Umer pokazuje znacznie szerszą perspektywę. To nie tylko biografia słynnego małżeństwa, ale wielowątkowa saga rodu, którego przedstawiciele przez pokolenia aktywnie uczestniczyli w życiu społecznym, gospodarczym i kulturalnym kraju.
Centralną postacią pozostaje Jan Żabiński – zoolog, pierwszy dyrektor warszawskiego ogrodu zoologicznego, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej, uczestnik Powstania Warszawskiego, a po jego upadku jeniec niemieckich oflagów. Po zakończeniu wojny wrócił do zrujnowanej stolicy, by odbudowywać ogród zoologiczny. Był także jednym z propagatorów restytucji żubra w Puszczy Białowieskiej, autorem książek i niezwykle popularnych audycji radiowych, dzięki którym przybliżał Polakom świat przyrody.
Autorka prowadzi jednak czytelnika znacznie dalej, sięgając do wcześniejszych pokoleń. Poznajemy dziadka Jana, Stefana Żabińskiego – urzędnika skarbowego i wolnomularza, oraz ojca Józefa, rejenta i wybitnego szachistę. To właśnie z tej rodzinnej tradycji wyrastały wartości, które później tak wyraźnie ukształtowały postawę Jana.
Szczególne miejsce w tej opowieści zajmują kobiety. Teresa Czerniewicz-Umer przywraca pamięć o siostrach Jana – wykształconych, samodzielnych i odważnych. Maria Czerniewiczowa współtworzyła wraz z mężem życie gospodarcze Kłodawy. Hanna Petrynowska, lekarka Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, zginęła tragicznie w sierpniu 1944 roku, zamordowana wraz z najciężej rannymi, których nie udało się ewakuować po wycofaniu powstańców. Józefa Zaorska, chemiczka i żona zarządcy wielkiego majątku ziemskiego na Kujawach, angażowała się w działalność społeczną, pozostawiając po sobie trwały ślad w lokalnej społeczności.
Siłą tej książki jest jej autentyczność. Teresa Czerniewicz-Umer, sama będąca członkinią rodziny, łączy reporterską rzetelność z osobistym zaangażowaniem. Korzysta z bogatego materiału źródłowego – archiwaliów, dokumentów, prasy i rodzinnych wspomnień. Dzięki temu powstała opowieść oparta na faktach, ale zarazem żywa, pełna emocji i literackiego rozmachu.
Na kartach książki historia wielkiej rodziny staje się jednocześnie historią całego kraju. Wojny, okupacja, Powstanie Warszawskie, odbudowa stolicy, dramaty i triumfy – wszystko to znajduje odbicie w losach Żabińskich. To właśnie dlatego lektura wykracza daleko poza ramy klasycznej biografii.
„Żabińscy. Cóż to była za rodzina!” to opowieść o patriotyzmie, humanitaryzmie i odpowiedzialności. O ludziach, którzy czuli się odpowiedzialni nie tylko za własnych bliskich, ale także za tych, którzy potrzebowali pomocy. Za zwierzęta, za pracę, za ojczyznę.
Książka ukazała się nakładem wydawnictwa Czytelnik, a sponsorem wydania została Fundacja PWPW im. Juliusza Kuleszy. To publikacja, która zainteresuje zarówno miłośników historii, jak i czytelników poszukujących inspirujących opowieści o ludziach żyjących w samym centrum wielkich wydarzeń. W przypadku Żabińskich nie jest to bowiem tylko historia rodziny. To fragment historii Polski.
(Smol)
