W Beskidzie Niskim, w miejscowości Izby w gminie Uście Gorlickie, odsłonięto pomnik upamiętniający Konfederatów Barskich – bohaterów XVIII-wiecznych walk z wojskami rosyjskimi i austriackimi. To właśnie tutaj, wśród ziemnych umocnień, generał Kazimierz Pułaski prowadził działania partyzanckie, unikając otwartej konfrontacji z przeważającymi siłami wroga.
Uroczystość odbyła się w sobotę, 27 września. Rozpoczęła się Mszą świętą w kościele św. Łukasza w Izbach, po której uczestnicy przeszli na miejsce odsłonięcia monumentu. W wydarzeniu wzięli udział parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele duchowieństwa, wojska, harcerze, grupy rekonstrukcyjne oraz badacze historii. Sejmik Województwa Małopolskiego reprezentowali wiceprzewodniczący Jadwiga Wójtowicz i Stanisław Pasoń, a także radni Barbara Nowak i Tomasz Płatek. Pomnik poświęcił bp Leszek Leszkiewicz, biskup pomocniczy diecezji tarnowskiej.
Oprawę artystyczną zapewniły orkiestra OSP we Florynce oraz zespół wokalny ze Szkoły Muzycznej I stopnia w Bobowej, który wykonał pieśni konfederackie przygotowane specjalnie w okolicznościowym śpiewniku.
Inicjatywę, podjętą przez społeczników, do realizacji skierował wicemarszałek województwa małopolskiego Ryszard Pagacz. Podkreślał on wagę zachowania pamięci o Konfederacji Barskiej i wskazywał, że aby przekonać młodych Polaków, iż warto być Polakiem i że należy być z tego dumnym, trzeba dawać im historyczne punkty odniesienia. Zaznaczał również, że czasy współczesne przypominają realia XVIII wieku i że brak poszanowania tradycji oraz własnej historii może prowadzić do tragicznych konsekwencji.
Doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk odczytał list Karola Nawrockiego. Prezydent pisał w nim, że pomnik w Izbach powstaje w momencie szczególnie wymownym, gdy Europa ponownie doświadcza rosyjskich prowokacji. Przypominał, że tak jak przed wiekami konfederaci przeciwstawiali się zagrożeniu ze wschodu, tak i dziś trzeba zachować czujność wobec imperializmu Kremla.
Głos zabrał także przedstawiciel Armii Stanów Zjednoczonych kpt. David Harkleroad. Wskazywał na życiorys gen. Kazimierza Pułaskiego, który walczył zarówno przeciwko Rosjanom i Austriakom w Polsce, jak i w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Podkreślał, że to czyni z niego bohatera dwóch narodów – polskiego i amerykańskiego.
Pomnik Konfederatów Barskich stanął przy szlaku turystycznym na Lackową. To obelisk w formie ściętego ostrosłupa, z czterema tablicami informacyjnymi – o modlitwie konfederatów, postaci Kazimierza Pułaskiego, historii walk w rejonie Wysowej-Zdroju oraz działalności generała w Ameryce. Monument wieńczy krzyż konfederacki, będący wierną kopią krzyża z Jasnej Góry. Autorem projektu jest dr Marian Mikuła.
Podczas Konfederacji Barskiej (1768–1772) Beskid Niski był jednym z głównych zapleczy działań zbrojnych. To tutaj konfederaci zakładali warowne obozy, korzystając z trudnego, górzystego terenu. W Izbach gen. Pułaski dowodził siłami prowadzącymi walki podjazdowe, a w sierpniu 1770 roku w rejonie Wysowej-Zdroju doszło do krwawej bitwy z przeważającymi wojskami rosyjskimi.
Dziś pomnik i uroczystości w Izbach mają przypominać o tym, że był to pierwszy niepodległościowy zryw w historii Polski. Organizatorami wydarzenia byli wicemarszałek województwa małopolskiego Ryszard Pagacz, Stowarzyszenie na rzecz rozwoju Wysowej-Zdroju „Przekrocz granice” z ks. Rafałem Igielskim oraz Gmina Uście Gorlickie z wójt Ewą Garbowską-Górą.
(Smol)
