Na Starym Cmentarzu w Tarnowie odsłonięto tablicę poświęconą Szczęsnemu Zarembie – architektowi i wieloletniemu budowniczemu miejskiemu, którego realizacje do dziś współtworzą krajobraz miasta.
Przechodzimy obok nich niemal codziennie: Poczty Polskiej przy ul. Mickiewicza, II i III Liceum Ogólnokształcącego, Starej Łaźni czy charakterystycznego Kociego Zamku. Zaremba został w tym roku także pośmiertnie uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Tarnowa.
Budowniczy miasta przez niemal cztery dekady
Szczęsny Zaremba urodził się w 1851 roku w Dulowej koło Trzebini. Kształcił się w Krakowie, a w 1884 roku objął stanowisko budowniczego miejskiego Tarnowa. Funkcja ta oznaczała wówczas znacznie więcej niż samo projektowanie budynków. Budowniczy miejski odpowiadał także za nadzorowanie rozwoju miasta, stan ulic, inwestycje komunalne i dużą część przedsięwzięć realizowanych przez samorząd.
Zaremba pracował w okresie bardzo intensywnego rozwoju Tarnowa. Miasto rozbudowywało się, powstawały nowe szkoły i obiekty użyteczności publicznej, modernizowano ulice, rozwijano wodociągi i kanalizację. Uczestniczył również w realizacji takich przedsięwzięć jak elektrownia, dworzec kolejowy czy miejska kolej elektryczna – tarnowskie tramwaje.
W czasie swojej działalności przygotował blisko 60 projektów budynków publicznych i prywatnych. Wiele z nich przetrwało i nadal służy mieszkańcom.
Szkoły, poczta, Stara Łaźnia i Koci Zamek
Lista obiektów związanych ze Szczęsnym Zarembą pokazuje skalę jego wpływu na dzisiejszy wygląd miasta. Projektował m.in. Szkołę Ludową na Grabówce, w której obecnie mieści się II Liceum Ogólnokształcące, oraz Szkołę Ludową Męską im. Kazimierza Brodzińskiego – dzisiejsze III Liceum Ogólnokształcące.
Jego dziełem był także budynek Szkoły Wydziałowej Żeńskiej im. Franciszka Józefa przy ul. Mickiewicza 6, obecnie siedziba Poczty Polskiej, oraz dawny Zakład Zastawniczy Funduszu Podupadłych Mieszczan przy placu Kazimierza Wielkiego. Projektował również szkoły przy ul. Kościuszki, Szewskiej i Warzywnej oraz obiekty związane z miejskimi wodociągami.
Jedną z najbardziej rozpoznawalnych realizacji Zaremby pozostaje Koci Zamek przy ul. Batorego, wzniesiony w 1893 roku dla Karola Smolika. Z architektem wiąże się także Izraelicka Łaźnia Ludowa, czyli dzisiejsza Stara Łaźnia, oraz szereg tarnowskich kamienic, między innymi przy ulicach Krakowskiej i Krasińskiego.
Zaremba pracował również przy przebudowach istniejących obiektów. Przypisuje mu się m.in. nadbudowę i opracowanie elewacji dawnego Hotelu Krakowskiego przy ul. Krakowskiej 2 oraz przebudowę kamienicy Rynek 17.
Nie tylko architekt
Szczęsny Zaremba nie ograniczał swojej działalności do pracy zawodowej. Był związany z Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół”, wykładał w szkole przemysłowej i działał w miejscowym środowisku technicznym. W 1913 roku został prezesem tarnowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Politechnicznego.
Zmarł w Tarnowie w 1923 roku i został pochowany na Starym Cmentarzu. Jego grobowiec, położony przy głównej alei nekropolii, został kilka lat temu odnowiony dzięki inicjatywie Komitetu Opieki nad Zabytkami Starego Cmentarza.
Honorowy Obywatel Tarnowa
W lutym 2026 roku Rada Miejska w Tarnowie zdecydowała o pośmiertnym nadaniu Szczęsnemu Zarembie tytułu Honorowego Obywatela Miasta Tarnowa. Uhonorowano go za zasługi dla miasta, szczególnie w dziedzinie architektury i budownictwa miejskiego.
Kolejną formą przypomnienia jego dorobku stała się tablica odsłonięta wczoraj na Starym Cmentarzu. Z inicjatywą zarówno przyznania architektowi honorowego obywatelstwa, jak i ufundowania tablicy wystąpił Stanisław Siekierski, znawca i miłośnik historii Tarnowa.
Dziś nazwisko Szczęsnego Zaremby może nie być powszechnie znane, ale efekty jego pracy są w Tarnowie obecne niemal na każdym kroku. Szkoły, kamienice, budynki użyteczności publicznej i infrastruktura powstające na przełomie XIX i XX wieku współtworzyły miasto, które w dużej mierze znamy również współcześnie.
Śladami Zaremby w „Szkicach o Tarnowie”
Wiele realizacji Szczęsnego Zaremby oraz innych charakterystycznych miejsc i budynków Tarnowa można zobaczyć także w książce Jacka Janickiego „Szkice o Tarnowie”. Publikacja pozwala spojrzeć na architekturę miasta poprzez rysunek i zwrócić uwagę na detale, które podczas codziennych spacerów łatwo przeoczyć.
„Szkice o Tarnowie” są dostępne w sprzedaży na naszej stronie internetowej oraz na naszych aukcjach w serwisie Allegro. Książkę można kupić tutaj: Jacek Janicki, Szkice o Tarnowie – Miasto i Ludzie magazyn portal oraz tutaj.
(Smol)
