Humorystyczna, bogato ilustrowana opowieść inspirowana jednym z najważniejszych tekstów fińskiej kultury trafiła do polskich czytelników. „Psia Kalevala” to autorska interpretacja narodowego eposu Finlandii, w której bohaterami są nie ludzie, lecz zwierzęta.
Autorem książki jest Mauri Kunnas – jeden z najbardziej znanych fińskich twórców literatury dziecięcej i ilustratorów. Jego książki zostały przetłumaczone na 37 języków, wydane w 36 krajach i sprzedane w ponad 10 milionach egzemplarzy na całym świecie. W „Psiej Kalevali” Kunnas sięga po motywy z klasycznego fińskiego eposu, tworząc jego pełną humoru i ilustracyjnych detali wersję dla młodszych czytelników.
Pierwowzorem książki jest Kalevala – poemat opublikowany po raz pierwszy w 1835 roku. Powstał on na podstawie tradycyjnych pieśni ludowych, które w pierwszej połowie XIX wieku zbierał w fińskich wsiach i lasach badacz i folklorysta Elias Lönnrot. To właśnie z tych opowieści ukształtowała się jedna z najważniejszych narracji fińskiej kultury, opowiadająca o bohaterach, czarodziejach i legendarnych krainach Północy.
W książce Kunnasa znane wątki zostały przedstawione w zupełnie nowy sposób. Zamiast ludzi pojawiają się zwierzęta: „lud dzikich i wolnych psów”, „plemię nieokrzesanych i wrednych wilków” oraz „niewielki, lecz zadziorny szczep kotów”. Psy zamieszkują krainę Kalevali, wilki żyją w mrocznej Pohjoli na północy, a pomiędzy nimi swoje terytoria mają koty. Zwierzęce plemiona rywalizują o władzę nad lasami i borami, a świat przedstawiony w książce pełen jest czarowników, zaklęć i magicznych pojedynków.
„Dawno, dawno temu, gdy świat był jeszcze młody, daleko na ziemiach Kalevali żył sobie lud dzikich i wolnych psów. Nieopodal, w mrocznej Pohjoli na północy, żyło zaś plemię nieokrzesanych i wrednych wilków. Tereny pomiędzy Kalevalą a Pohjolą zamieszkiwał niewielki, lecz zadziorny szczep kotów.”
Choć nie wszystkie historie w książce są wiernym odtworzeniem oryginalnych pieśni, autor pozostaje blisko ich ducha. Ważną rolę odgrywają także ilustracje – pełne humoru i odniesień do sztuki. Niektóre z nich są żartobliwymi przeróbkami słynnych obrazów i fresków, które na początku XX wieku namalował fiński artysta Akseli Gallen-Kallela, jeden z najważniejszych malarzy inspirowanych tematyką Kalevali.
Polskie wydanie ukazało się 28 lutego 2026 roku nakładem Książkowe Klimaty w serii „Skandynawskie Klimaty”. Książkę z języka fińskiego przełożył Sebastian Musielak – tłumacz literatury fińskiej i anglojęzycznej, absolwent filologii fińskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od ponad dwóch dekad przekłada utwory najważniejszych fińskich pisarzy, m.in. Leeny Lehtolainen, Sofi Oksanen czy Miki Waltariego. Za swoją pracę był wielokrotnie nagradzany – w 2008 roku otrzymał nagrodę czasopisma „Literatura na Świecie” w kategorii „Nowy głos”, a w 2023 roku Europejskie Stowarzyszenie Science Fiction wpisało go do swojego Hall of Fame za przekład powieści „Polowanie na małego szczupaka” Juhaniego Karili.
„Psia Kalevala” ukazała się w twardej oprawie i liczy 64 strony. Publikację przygotowano również w formie ebooka. Przekład książki został dofinansowany przez fińską organizację FILI – Finnish Literature Exchange, która wspiera promocję literatury fińskiej na świecie.
Choć książka adresowana jest przede wszystkim do młodszych czytelników, jej humor, liczne odniesienia kulturowe i dopracowane ilustracje sprawiają, że może zainteresować również dorosłych. To opowieść, która – jak podkreślają wydawcy – uczy bawiąc, a bawiąc uczy, pozwalając w lekkiej i przystępnej formie poznać świat fińskich legend.
(Smol)
