Kim są wolnomularze, jakie tradycje pielęgnują i jaką rolę odegrali w historii Polski? W sobotę, 21 listopada, w Tarnowie odbędzie się spotkanie poświęcone masonerii, podczas którego o jej historii, zwyczajach i działalności opowiedzą dwaj byli wielcy mistrzowie polskich organizacji wolnomularskich. Wydarzeniu towarzyszyć będzie wystawa pamiątek masońskich.
Spotkanie zatytułowane „Wolnomularstwo bez tajemnic. Masoneria polska XX wieku. Różne drogi, jedna twarz” odbędzie się w Piwnicy Pod Gwiazdami przy ulicy Dąbrowskiego 7 w Tarnowie. Jego organizatorem jest Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie.
O wolnomularstwie opowiedzą prof. Tadeusz Cegielski, były wielki mistrz Wielkiej Loży Narodowej Polski, oraz Tomasz Szmagier, były wielki mistrz Wielkiego Wschodu Polski. Obaj przez lata byli związani z polskim ruchem wolnomularskim i zajmowali się popularyzowaniem jego historii.
– To będzie dwugłos byłych wielkich mistrzów: prof. Tadeusza Cegielskiego z Wielkiej Loży Narodowej Polski oraz Tomasza Szmagiera z Wielkiego Wschodu Polski. To pierwsze takie spotkanie w naszym mieście z udziałem tak wybitnych postaci – mówi Sławomir Wypasek z Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie.
Dwie tradycje polskiego wolnomularstwa
Wolnomularstwo, nazywane również masonerią, jest ruchem o wielowiekowej tradycji, którego działalność wiąże się z ideami samodoskonalenia, braterstwa, tolerancji i działalności społecznej. Charakterystyczne symbole, obrzędy oraz częściowo zamknięty charakter organizacji sprawiły, że wokół masonerii narosło wiele mitów i kontrowersji.
W Polsce wolnomularstwo ma długą historię, a jego przedstawiciele uczestniczyli w życiu intelektualnym, kulturalnym i politycznym kraju. W XX wieku polscy masoni działali w różnych warunkach historycznych, a sam ruch rozwijał się w odmiennych tradycjach organizacyjnych.
Zapowiadane spotkanie będzie okazją do poznania tych różnic z perspektywy dwóch osób, które stały na czele najważniejszych polskich organizacji wolnomularskich. Prelegenci mają opowiedzieć nie tylko o historii masonerii, ale również o jej zwyczajach, tradycjach i roli w dziejach Polski.
Historyk i znawca wolnomularstwa
Profesor Tadeusz Cegielski jest historykiem, doktorem habilitowanym nauk historycznych, pisarzem oraz autorem licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych. Był związany z Uniwersytetem Warszawskim, pełnił funkcję sekretarza generalnego Polskiego Towarzystwa Historycznego, a także wielkiego mistrza Wielkiej Loży Narodowej Polski.
Jest również współzałożycielem fundacji „Historia pro Futuro” i prezesem wolnomularskiej fundacji „Sztuka Królewska w Polsce”. W swojej działalności zajmował się między innymi popularyzacją wiedzy historycznej oraz dziejami polskiego wolnomularstwa.
Drugim gościem będzie Tomasz Szmagier, fotografik, grafik komputerowy i poligraf, a także były wielki mistrz Wielkiego Wschodu Polski. Jest współzałożycielem i wiceprezesem stowarzyszenia Instytut Sztuka Królewska w Polsce, autorem prac i esejów poświęconych masonerii oraz kuratorem wystaw dotyczących historii wolnomularstwa na ziemiach polskich.
Pamiątki masońskie na wystawie
Spotkanie nie ograniczy się do wykładów i dyskusji. Organizatorzy zapowiadają również otwarcie wystawy unikatowych przedmiotów związanych z polskim wolnomularstwem. Wśród eksponatów znajdą się fartuchy masońskie, kielichy, talerzyki oraz medale.
Dla uczestników będzie to okazja do zobaczenia z bliska przedmiotów związanych z obrzędowością i tradycją organizacji, które na co dzień rzadko są prezentowane publicznie.
Po zakończeniu prelekcji przewidziano także degustację win z Winnicy Talaska w Melsztynie oraz serów z tarnowskiej mleczarni Mlektar.
Spotkanie odbędzie się w sobotę, 21 listopada 2026 roku, o godzinie 17.00 w Piwnicy Pod Gwiazdami przy ulicy Dąbrowskiego 7 w Tarnowie. Wstęp jest wolny.
(Smol, grafika SI)


