To zapis przełomowego momentu w odkrywaniu prawdy o zbrodni katyńskiej. Wystawa fotografii Andrzeja Świderskiego pokazuje kulisy prac ekshumacyjnych prowadzonych na początku lat 90. w Charkowie-Piatichatkach.
Wystawa „Nekropolia polskich oficerów w Charkowie-Piatichatkach w fotografiach Andrzeja Świderskiego” prezentuje zdjęcia wykonane w latach 1990–1991, gdy rozpoczęto odkrywanie grobów polskich oficerów zamordowanych przez NKWD.
Przez kilkadziesiąt lat władze ZSRS ukrywały prawdę o zbrodni. W 1969 roku podjęto próbę zatarcia śladów w Charkowie-Piatichatkach, wykorzystując do tego środki chemiczne. Dopiero w 1990 roku nastąpił przełom – strona radziecka oficjalnie przyznała, że za mord odpowiada NKWD.
Rok później ruszyły prace ekshumacyjne prowadzone przez polską ekipę pod kierownictwem prokuratora Stefana Śnieżki. Potwierdziły one skalę zbrodni oraz to, że w Charkowie-Piatichatkach spoczywają oficerowie z obozu w Starobielsku.
Fotografie Andrzeja Świderskiego dokumentują najważniejsze momenty tych działań. Widać na nich m.in. postawienie pierwszego brzozowego krzyża przez pracowników Energopolu, przebieg prac ekshumacyjnych oraz przygotowanie symbolicznej mogiły.
Podczas badań odnaleziono pięć masowych grobów polskich oficerów, w których znajdowały się szczątki 161 osób. Odkryto również dokumenty osobiste, listy od rodzin oraz przedmioty, które pomogły w identyfikacji ofiar.
Kolejne badania archeologiczne przeprowadzone w 1994 roku pozwoliły dokładniej odtworzyć układ cmentarza NKWD. Ustalono, że znajduje się tam łącznie 75 masowych grobów – w tym 15 mogił polskich oficerów i 60 grobów innych ofiar sowieckich egzekucji.
Wśród fotografii znalazły się m.in. ujęcia przedstawiające modlitwę ks. Zdzisława Peszkowskiego przy dołach śmierci oraz moment złożenia skrzyń ze szczątkami oficerów do grobu w sierpniu 1991 roku.
Wystawę przygotował Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie. Jej otwarcie zaplanowano na czwartek, 16 kwietnia o godz. 12:00. Ekspozycję będzie można oglądać do końca maja przy Regionalnym Centrum Edukacji o Pamięci im. gen. bryg. Zdzisława Baszaka w Tarnowie.
(Smol) 
