Dwa Krzyże Komandorskie Orderu Odrodzenia Polski, przyznane pośmiertnie Stefanii i Janowi Wózkom z Koszyc Małych, zostały wręczone 3 września w Belwederze. Odznaczenia w imieniu swoich dziadków odebrała Lucyna Knapik. Małżeństwo zostało uhonorowane za ukrywanie podczas niemieckiej okupacji pięcioosobowej rodziny żydowskiej.
3 września 2026 roku w Belwederze odbyła się uroczystość wręczenia odznaczeń przyznanych pośmiertnie Stefanii i Janowi Wózkom z Koszyc Małych. Minister Agnieszka Jędrzak, w imieniu Prezydenta RP, wręczyła Lucynie Knapik dwa Krzyże Komandorskie Orderu Odrodzenia Polski. Lucyna Knapik odebrała odznaczenia jako wnuczka Stefanii i Jana Wózków.
Ordery zostały przyznane małżeństwu za pomoc udzieloną podczas II wojny światowej pięcioosobowej rodzinie żydowskiej. Jak przekazuje Adam Ryba, Stefania i Jan Wózkowie zostali odznaczeni „za bohaterską postawę i niezwykłą odwagę wykazaną w ratowaniu życia Żydom podczas II wojny światowej, za wybitne zasługi w obronie godności, człowieczeństwa i praw ludzkich”.
Ukrywali pięcioosobową rodzinę
W czasie niemieckiej okupacji Stefania i Jan Wózkowie ukrywali w swoim gospodarstwie w Koszycach Małych pięcioosobową rodzinę Bleiweiss. Dla ukrywanych przygotowali ziemiankę pod stodołą z zamaskowanym wejściem. Pomoc wiązała się z ogromnym ryzykiem, tym bardziej że Wózkowie mieli na utrzymaniu także własne dzieci.
Rodzina Bleiweiss przeżyła wojnę. Po jej zakończeniu jej członkowie wyjechali do Stanów Zjednoczonych i Francji.
Adam Ryba przygotował wnioski o odznaczenia
Historię Stefanii i Jana Wózków dokumentował Adam Ryba. Po zebraniu materiałów i relacji przygotował wnioski o pośmiertne uhonorowanie małżeństwa Krzyżami Komandorskimi Orderu Odrodzenia Polski. Wnioski zostały następnie skierowane do Prezydenta RP przez wójta gminy Tarnów Grzegorza Kozioła.
– W kielichu mojej radości i satysfakcji z bardzo dobrze wykonanej roboty – dwa kolejne Krzyże Komandorskie dla mieszkańców gminy Tarnów – niestety znalazł się także łyk goryczy. Pani Zofia Wózek, która z taką pasją i wzruszeniem opowiadała o odwadze swoich rodziców, nie doczekała tej chwili. Zmarła w ubiegłym roku – mówi Adam Ryba.
To właśnie Zofia Wózek, córka Stefanii i Jana, przekazała wiele szczegółów dotyczących wydarzeń z czasu okupacji.
3 września, po ponad 80 latach od dramatycznych wydarzeń w Koszycach Małych, państwowe odznaczenia trafiły do rodziny Wózków. Więcej o historii Stefanii i Jana Wózków, ziemiance pod stodołą oraz rodzinie Bleiweiss, którą uratowali, pisaliśmy w naszym wcześniejszym materiale.
Historii Stefanii i Jana Wózków.
Na zdjęciu Lucyna Knapik podczas uroczystości w Belwederze. W imieniu Stefanii i Jana Wózków odebrała dwa Krzyże Komandorskie Orderu Odrodzenia Polski.
(Smol)
