Dzieciństwo w robotniczej części Gdańska, rodzina, sport, praca podczas studiów, zainteresowanie historią, kierowanie Instytutem Pamięci Narodowej, kampania wyborcza i pierwsze doświadczenia związane z pełnieniem najważniejszego urzędu w państwie – książka „Skąd się wziął Karol Nawrocki” ma przybliżyć czytelnikom prywatną i publiczną drogę obecnego prezydenta Polski. Publikacja przygotowana przez wydawnictwo Biały Kruk jest obszernym wywiadem-rzeką, który z Karolem Nawrockim przeprowadził historyk prof. Andrzej Nowak.
Karol Nawrocki przez wiele lat kojarzony był przede wszystkim ze światem historii i instytucjami zajmującymi się polską pamięcią narodową. Najpierw pracował w gdańskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej, później stanął na czele Muzeum II Wojny Światowej, a następnie został prezesem IPN. Dla szerokiej publiczności stał się jednak postacią znacznie bardziej rozpoznawalną dopiero w czasie kampanii prezydenckiej.
Książka „Skąd się wziął Karol Nawrocki. Andrzej Nowak rozmawia z prezydentem RP” ma odpowiadać na pytanie, jakie doświadczenia ukształtowały człowieka, który w 2025 roku wygrał wybory prezydenckie. Rozmowa zaczyna się znacznie wcześniej niż jego polityczna kariera. Nawrocki wraca do rodzinnego domu, dzieciństwa i młodości w Gdańsku, relacji z rodzicami, pierwszych życiowych wyborów oraz środowiska, z którego wyrósł.
Nie tylko polityka
Książka nie jest klasyczną biografią napisaną przez niezależnego autora, który rekonstruuje życie bohatera na podstawie dokumentów, relacji świadków i własnych ustaleń. Ma formę rozmowy, a więc najważniejszym źródłem opowieści jest sam Karol Nawrocki. To on wybiera wydarzenia, które uważa za istotne, nadaje im znaczenie i przedstawia własną interpretację życiowej drogi.
Właśnie dlatego publikację należy czytać przede wszystkim jako autobiograficzną opowieść przedstawioną w dialogu z Andrzejem Nowakiem. Czytelnik otrzymuje możliwość poznania sposobu, w jaki prezydent sam opisuje swoje pochodzenie, rodzinę, wartości, ambicje i decyzje. Nie jest to spojrzenie chłodne ani zdystansowane. Rozmówców łączy zaufanie, a wydawca wyraźnie podkreśla osobisty charakter spotkania.
Dużo miejsca zajmują kwestie rodzinne. Nawrocki mówi o relacjach z matką i ojcem, własnym rozumieniu małżeństwa oraz ojcostwa. Opowiada także o wierze, którą przedstawia jako jeden z fundamentów swojego życia i sposobu myślenia o odpowiedzialności. W książce pojawia się więc nie tylko urzędnik państwowy czy polityk, ale również syn, mąż, ojciec, katolik i historyk. Tak właśnie zbudowany został portret zapowiadany przez wydawcę.
Jednym z ważnych wątków jest młodość przyszłego prezydenta. Autorzy wracają do zainteresowania sportem, w tym boksem i piłką nożną, a także do okresu studiów i podejmowanej wówczas pracy. Pojawia się między innymi zatrudnienie w gdańskim Grand Hotelu. Te doświadczenia mają pokazać Nawrockiego jako człowieka, który nie wywodził się z politycznych elit i stopniowo budował własną pozycję.
Od historii do polityki
Kolejna część opowieści prowadzi czytelnika w stronę zawodowej działalności Karola Nawrockiego. Historia nie była dla niego jedynie kierunkiem studiów, lecz stała się podstawą całej kariery publicznej. W książce opowiada o zainteresowaniach badawczych, pracy w Instytucie Pamięci Narodowej oraz kierowaniu Muzeum II Wojny Światowej.
Można przypuszczać, że właśnie te fragmenty będą szczególnie interesujące dla czytelników chcących zrozumieć, w jaki sposób prezydent patrzy na historię Polski. Nawrocki od lat uczestniczył w sporach dotyczących pamięci, polityki historycznej, sposobu przedstawiania II wojny światowej i znaczenia narodowych doświadczeń. W rozmowie z profesorem Nowakiem historia staje się nie tylko dziedziną nauki, ale również źródłem politycznych przekonań oraz sposobem myślenia o państwie.
Andrzej Nowak nie jest przy tym przypadkowym rozmówcą. To historyk zajmujący się między innymi dziejami Polski, Rosji oraz Europy Środkowo-Wschodniej, a zarazem publicysta zabierający głos w debatach dotyczących polskiej tożsamości i polityki historycznej. W czasie kampanii prezydenckiej należał do grona osób popierających kandydaturę Karola Nawrockiego. Relacja między rozmówcami sprawia, że książka ma bardziej charakter spotkania ludzi o zbliżonym spojrzeniu na historię, patriotyzm i państwo niż konfrontacyjnego wywiadu politycznego.
Czytelnik nie powinien więc oczekiwać rozmowy prowadzonej z pozycji sceptycznego dziennikarza, który próbuje przyłapać polityka na sprzecznościach, wraca do najtrudniejszych zarzutów i podważa jego odpowiedzi. Profesor Nowak daje bohaterowi możliwość rozwinięcia własnej opowieści. Zaletą takiej formuły jest dostęp do rozbudowanych wypowiedzi i osobistych wspomnień. Jej ograniczeniem pozostaje natomiast brak wyraźnego dystansu wobec rozmówcy.
Kampania widziana od środka
Znaczna część książki została poświęcona kampanii prezydenckiej. Nawrocki opowiada o drodze od ogłoszenia kandydatury do zwycięstwa, spotkaniach z wyborcami, presji medialnej oraz wydarzeniach, które rozgrywały się poza zasięgiem kamer. Według zapowiedzi wydawcy publikacja obejmuje również początki prezydentury.
Szczególne zainteresowanie mogą wzbudzać kulisy kampanii, ponieważ oficjalny obraz kandydata zawsze jest efektem pracy wielu osób: polityków, doradców, specjalistów od wizerunku i członków sztabu. Książka daje Karolowi Nawrockiemu możliwość przedstawienia tego okresu z własnej perspektywy – opisania emocji, zmęczenia, napięcia oraz przekonania, które towarzyszyło mu w czasie walki o urząd.
Niektóre wspomnienia z kampanii zaczęły żyć własnym medialnym życiem jeszcze przed szeroką premierą książki. Dotyczyło to między innymi opisu incydentu podczas przejazdu wyborczego na Dolnym Śląsku, który został przedstawiony jako możliwa próba otrucia. Sam fakt, że pojedyncze fragmenty wywiadu stały się przedmiotem publicznej dyskusji, pokazuje, iż publikacja ma znaczenie wykraczające poza zwykłą książkową biografię.
„Skąd się wziął Karol Nawrocki” jest także próbą utrwalenia określonej narracji o prezydencie. Jej głównym motywem pozostaje droga człowieka spoza politycznych salonów, który dzięki pracy, konsekwencji, przywiązaniu do rodziny, wiary i historii doszedł do najwyższego urzędu w państwie. Jest to opowieść czytelna i starannie skonstruowana, choć wyraźnie podporządkowana perspektywie głównego bohatera.
Z tego względu książka może zainteresować zarówno zwolenników prezydenta, jak i osoby krytycznie oceniające jego działalność. Pierwsi znajdą w niej rozbudowany portret polityka, z którym się utożsamiają. Drudzy mogą potraktować publikację jako materiał pozwalający lepiej zrozumieć język, wartości i sposób, w jaki Karol Nawrocki chce przedstawiać siebie społeczeństwu.
Najciekawsze w tej książce może być zatem nie tylko to, czego dowiadujemy się o faktach z życia prezydenta, ale również to, które wydarzenia sam uznaje za najważniejsze. Każda autobiograficzna opowieść jest bowiem wyborem: jedne doświadczenia zostają szeroko opisane, inne jedynie wspomniane, a część pozostaje poza kadrem.
Publikacja ukazała się nakładem wydawnictwa Biały Kruk. Liczy 376 stron, zawiera fotografie i została wydana w twardej oprawie. Jej autorami są Karol Nawrocki oraz prowadzący rozmowę Andrzej Nowak.
(Smol)
