Miłość, intrygi, wielka polityka i upadek elit. Klasyka międzywojennej literatury znów dostępna dla czytelników.
Blichtr warszawskich salonów, namiętności rodzące się przy stolikach modnych kawiarni, a w tle intryga szpiegowska, kradzież tajnych dokumentów państwowych i moralny upadek elity – wszystko to składa się na Pamiętnik pani Hanki, jedną z mniej znanych, ale niezwykle interesujących powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza. Wydawnictwo MG przypomniało tę książkę czytelnikom, oddając ją w nowym, eleganckim wydaniu, które właśnie trafiło do księgarń.
Mostowicz, uznawany za jednego z najpopularniejszych pisarzy II Rzeczypospolitej, znany przede wszystkim jako autor Kariery Nikodema Dyzmy, w Pamiętniku pani Hanki sięga po konwencję dziennika intymnego kobiety z wyższych sfer. Tytułowa Hanka Renowicka to bohaterka pełna sprzeczności – nowoczesna, wykształcona, świadoma swojej pozycji społecznej, a zarazem zagubiona w emocjonalnym chaosie i uwikłana w skomplikowane relacje towarzyskie i polityczne.
Powieść ma konstrukcję pamiętnika, co nadaje jej wyjątkowej autentyczności. W zapiskach Hanki czytelnik znajdzie opisy codziennego życia arystokracji i wielkomiejskiej burżuazji lat 30., ale także refleksje psychologiczne, spowiedź z namiętności, frustracji i dylematów moralnych. To kobiecy głos z wnętrza „dziesięciu tysięcy” – jak sam Mostowicz określał elitę społeczną – która „nadaje ton i charakter epoce”.
Tę pozornie kameralną narrację autor zestawił z wątkami sensacyjnymi: w tle rozwija się bowiem afera szpiegowska, w której stawką są dokumenty państwowe, reputacje wpływowych osób, a może i bezpieczeństwo całego kraju. Obok romansu i psychologicznego studium postaci pojawia się zatem klasyczny kryminał z detektywem i niejednoznacznymi tropami.
Choć książka ukazała się po raz pierwszy w 1939 roku – w burzliwym czasie tuż przed wybuchem wojny – jej przesłanie nie traci na aktualności. Mostowicz z dużą dozą ironii i przenikliwości ukazuje moralną pustkę elit, ich oderwanie od realnych problemów kraju i ucieczkę w świat pozorów, intryg i blichtru. Jak pisał sam autor we wstępie, Pamiętnik pani Hanki to „dokument obyczajowości i psychiki dzisiejszej kobiety kulturalnej oraz jej środowiska”, który uzupełnia literacki pejzaż epoki.
Wydawnictwo MG, które od lat przywraca do obiegu czytelniczego zapomniane lub niedoceniane tytuły klasyków literatury polskiej, postawiło tym razem na książkę pełną finezji, ironii i dramatycznego napięcia. Wznowienie Pamiętnika pani Hanki to nie tylko hołd dla talentu Mostowicza, ale także zaproszenie do refleksji nad mechanizmami władzy, rolą kobiet w społeczeństwie i kondycją elit – wtedy i dziś.
Dla czytelników szukających zarówno barwnego obrazu przedwojennej Warszawy, jak i głębszego komentarza społecznego, ta książka może okazać się odkryciem. To opowieść, która – mimo upływu blisko stu lat – wciąż mówi o rzeczach bardzo aktualnych.
(Smol)
