Humorystyczna, bogato ilustrowana opowieść inspirowana jednym z najważniejszych tekstów fińskiej kultury trafiła do polskich czytelników. „Psia Kalevala” to autorska interpretacja narodowego eposu Finlandii, w której bohaterami są nie ludzie, lecz zwierzęta.
Autorem książki jest Mauri Kunnas – jeden z najbardziej znanych fińskich twórców literatury dziecięcej i ilustratorów. Jego książki zostały przetłumaczone na 37 języków, wydane w 36 krajach i sprzedane w ponad 10 milionach egzemplarzy na całym świecie. W „Psiej Kalevali” Kunnas sięga po motywy z klasycznego fińskiego eposu, tworząc jego pełną humoru i ilustracyjnych detali wersję dla młodszych czytelników.
Pierwowzorem książki jest Kalevala – poemat opublikowany po raz pierwszy w 1835 roku. Powstał on na podstawie tradycyjnych pieśni ludowych, które w pierwszej połowie XIX wieku zbierał w fińskich wsiach i lasach badacz i folklorysta Elias Lönnrot. To właśnie z tych opowieści ukształtowała się jedna z najważniejszych narracji fińskiej kultury, opowiadająca o bohaterach, czarodziejach i legendarnych krainach Północy.
W książce Kunnasa znane wątki zostały przedstawione w zupełnie nowy sposób. Zamiast ludzi pojawiają się zwierzęta: „lud dzikich i wolnych psów”, „plemię nieokrzesanych i wrednych wilków” oraz „niewielki, lecz zadziorny szczep kotów”. Psy zamieszkują krainę Kalevali, wilki żyją w mrocznej Pohjoli na północy, a pomiędzy nimi swoje terytoria mają koty. Zwierzęce plemiona rywalizują o władzę nad lasami i borami, a świat przedstawiony w książce pełen jest czarowników, zaklęć i magicznych pojedynków.
„Dawno, dawno temu, gdy świat był jeszcze młody, daleko na ziemiach Kalevali żył sobie lud dzikich i wolnych psów. Nieopodal, w mrocznej Pohjoli na północy, żyło zaś plemię nieokrzesanych i wrednych wilków. Tereny pomiędzy Kalevalą a Pohjolą zamieszkiwał niewielki, lecz zadziorny szczep kotów.”
Choć nie wszystkie historie w książce są wiernym odtworzeniem oryginalnych pieśni, autor pozostaje blisko ich ducha. Ważną rolę odgrywają także ilustracje – pełne humoru i odniesień do sztuki. Niektóre z nich są żartobliwymi przeróbkami słynnych obrazów i fresków, które na początku XX wieku namalował fiński artysta Akseli Gallen-Kallela, jeden z najważniejszych malarzy inspirowanych tematyką Kalevali.
Polskie wydanie ukazało się 28 lutego 2026 roku nakładem Książkowe Klimaty w serii „Skandynawskie Klimaty”. Książkę z języka fińskiego przełożył Sebastian Musielak – tłumacz literatury fińskiej i anglojęzycznej, absolwent filologii fińskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od ponad dwóch dekad przekłada utwory najważniejszych fińskich pisarzy, m.in. Leeny Lehtolainen, Sofi Oksanen czy Miki Waltariego. Za swoją pracę był wielokrotnie nagradzany – w 2008 roku otrzymał nagrodę czasopisma „Literatura na Świecie” w kategorii „Nowy głos”, a w 2023 roku Europejskie Stowarzyszenie Science Fiction wpisało go do swojego Hall of Fame za przekład powieści „Polowanie na małego szczupaka” Juhaniego Karili.
Choć książka adresowana jest przede wszystkim do młodszych czytelników, jej humor, liczne odniesienia kulturowe i dopracowane ilustracje sprawiają, że może zainteresować również dorosłych. To opowieść, która – jak podkreślają wydawcy – uczy bawiąc, a bawiąc uczy, pozwalając w lekkiej i przystępnej formie poznać świat fińskich legend.
(Smol)
